Zespół Szkół Nr 2 im. Jędrzeja Śniadeckiego w Szczytnie serwis oficjalny
1 marca – Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”
August Emil Fieldorf „Nil” jest jednym z „Żołnierzy Wyklętych”, legendarny dowódca Kierownictwa Dywersji Komendy Głównej AK. Zwolniony z sowieckiego łagru w październiku 1947 r. wrócił do Polski. Był chory, wyczerpany i zmęczony. Jego żona wspominała: „Zdawałam sobie sprawę z niebezpieczeństwa, jakie mu grozi w kraju, gdzie szaleje bezpieka, a byli AK-owcy są tropieni, aresztowani, przeważnie likwidowani. Błagałam, żeby się starał przedostać za granicę. Nie chciał. »Moje miejsce jest w kraju, tutaj są moi harcerze, moi ludzie«. Wyjeżdżał ciągle do Warszawy, Krakowa, a ja truchlałam na każdy odgłos kroków na schodach w nocy, na każdy dzwonek późnym wieczorem”.
W 1948 r. zgłosił się do Rejonowej Komendy Uzupełnień w Łodzi, gdzie podał swoje dane. Chciał żyć na tyle normalnie, na ile się dało w tamtych warunkach. Ponownie poszedł do RKU 9 listopada 1950 r. i podał swoje dane. Ledwie wyszedł z budynku, wepchnięto go do samochodu i wywieziono do Warszawy. Żona dowiedziała się o jego aresztowaniu, gdy następnego dnia zjawiła się u niej bezpieka.
Śledztwo trwało siedemnaście miesięcy. Nie oszczędzono Fieldorfowi niczego: tortur, oszczerczych zeznań wymuszonych na dawnych podkomendnych, kłamstw o aresztowaniu żony z córkami. Obiecywano natychmiastowe zwolnienie w zamian za ujawnienie archiwów Kedywu lub za wydanie do ukrywających się żołnierzy podziemia apelu o ujawnianie się.
W kwietniu 1952 r. Sąd Wojewódzki w Warszawie skazał go na śmierć. Uzasadnienie głosiło, że „idąc na rękę hitlerowskiemu państwu niemieckiemu, brał udział w dokonywaniu zabójstw osób spośród ludności cywilnej”, w szczególności członków sowieckich oddziałów partyzanckich i „lewicowych podziemnych ugrupowań niepodległościowych”, Gwardii i Armii Ludowej.
Fieldorf uznał złożenie podania o rewizję wyroku za jedyne honorowe wyjście i stanowczo zabronił swojej żonie starań o ułaskawienie. Rozprawa rewizyjna przed Sądem Najwyższym 20 października 1952 r. nic nie zmieniła. Pozostała ostatnia szansa: prośba o ułaskawienie. Odmówił wysłania swojej, ale żona, córki i ojciec zwrócili się do prezydenta PRL Bolesława Bieruta z prośbą o ułaskawienie. Sąd Wojewódzki 8 grudnia 1952 r. wyraził swoją opinię: „Skazany Fieldorf na łaskę nie zasługuje. Skazany wykazał wielkie natężenie woli przestępczej. Zdaniem sądu nie istnieje możliwość resocjalizacji skazanego”. Tego samego zdania byli sędziowie Sądu Najwyższego na posiedzeniu niejawnym 12 grudnia 1952 r.
2 lutego 1953 r. ostatni raz widział się z żoną: „Wiedział o wyroku. Był smutny, serce pękało mi z bólu i rozpaczy. Po raz pierwszy zostaliśmy sami i wtedy Emil powiedział: »Czy wiesz, dlaczego mnie skazali? – Bo odmówiłem współpracy z nimi«”. Wyrok wykonano w mokotowskim więzieniu 24 lutego 1953 r.
Artykuł zredagowany na podstawie:
1. https://przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/august-emil-fieldorf/55770,General-Nil.html [dostęp: 22.02.2026]
August Emil Fieldorf „Nil” jest jednym z „Żołnierzy Wyklętych”, legendarny dowódca Kierownictwa Dywersji Komendy Głównej AK. Zwolniony z sowieckiego łagru w październiku 1947 r. wrócił do Polski. Był chory, wyczerpany i zmęczony. Jego żona wspominała: „Zdawałam sobie sprawę z niebezpieczeństwa, jakie mu grozi w kraju, gdzie szaleje bezpieka, a byli AK-owcy są tropieni, aresztowani, przeważnie likwidowani. Błagałam, żeby się starał przedostać za granicę. Nie chciał. »Moje miejsce jest w kraju, tutaj są moi harcerze, moi ludzie«. Wyjeżdżał ciągle do Warszawy, Krakowa, a ja truchlałam na każdy odgłos kroków na schodach w nocy, na każdy dzwonek późnym wieczorem”.
W 1948 r. zgłosił się do Rejonowej Komendy Uzupełnień w Łodzi, gdzie podał swoje dane. Chciał żyć na tyle normalnie, na ile się dało w tamtych warunkach. Ponownie poszedł do RKU 9 listopada 1950 r. i podał swoje dane. Ledwie wyszedł z budynku, wepchnięto go do samochodu i wywieziono do Warszawy. Żona dowiedziała się o jego aresztowaniu, gdy następnego dnia zjawiła się u niej bezpieka.
Śledztwo trwało siedemnaście miesięcy. Nie oszczędzono Fieldorfowi niczego: tortur, oszczerczych zeznań wymuszonych na dawnych podkomendnych, kłamstw o aresztowaniu żony z córkami. Obiecywano natychmiastowe zwolnienie w zamian za ujawnienie archiwów Kedywu lub za wydanie do ukrywających się żołnierzy podziemia apelu o ujawnianie się.
W kwietniu 1952 r. Sąd Wojewódzki w Warszawie skazał go na śmierć. Uzasadnienie głosiło, że „idąc na rękę hitlerowskiemu państwu niemieckiemu, brał udział w dokonywaniu zabójstw osób spośród ludności cywilnej”, w szczególności członków sowieckich oddziałów partyzanckich i „lewicowych podziemnych ugrupowań niepodległościowych”, Gwardii i Armii Ludowej.
Fieldorf uznał złożenie podania o rewizję wyroku za jedyne honorowe wyjście i stanowczo zabronił swojej żonie starań o ułaskawienie. Rozprawa rewizyjna przed Sądem Najwyższym 20 października 1952 r. nic nie zmieniła. Pozostała ostatnia szansa: prośba o ułaskawienie. Odmówił wysłania swojej, ale żona, córki i ojciec zwrócili się do prezydenta PRL Bolesława Bieruta z prośbą o ułaskawienie. Sąd Wojewódzki 8 grudnia 1952 r. wyraził swoją opinię: „Skazany Fieldorf na łaskę nie zasługuje. Skazany wykazał wielkie natężenie woli przestępczej. Zdaniem sądu nie istnieje możliwość resocjalizacji skazanego”. Tego samego zdania byli sędziowie Sądu Najwyższego na posiedzeniu niejawnym 12 grudnia 1952 r.
2 lutego 1953 r. ostatni raz widział się z żoną: „Wiedział o wyroku. Był smutny, serce pękało mi z bólu i rozpaczy. Po raz pierwszy zostaliśmy sami i wtedy Emil powiedział: »Czy wiesz, dlaczego mnie skazali? – Bo odmówiłem współpracy z nimi«”. Wyrok wykonano w mokotowskim więzieniu 24 lutego 1953 r.
Artykuł zredagowany na podstawie:
1. https://przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/august-emil-fieldorf/55770,General-Nil.html [dostęp: 22.02.2026]
